Mooie woorden over samenwerking en resultaat tijdens de installatie van het nieuwe college op maandag 8 juni 2026. Maar zonder harde waarborgen voor een sterkere raad, gelijke informatie en echte bestuurlijke verandering. Politiek op Inhoud legt het coalitieakkoord 2026 naast de beloften uit 2022, de praktijk van de afgelopen vier jaar en de vraag wie straks werkelijk aan het stuur zit.

Het nieuwe coalitieakkoord van CDA, Dorpspartij en D66 heet “Samenwerken aan resultaat”. Het akkoord spreekt over uitvoerbaarheid, financiële onderbouwing, transparantie, samenwerking met de raad en concrete maatregelen. Maar wie het akkoord naast het coalitieakkoord 2022–2026, de verkiezingsprogramma’s, eerdere raadsopdrachten en de praktijk van de afgelopen jaren legt, ziet vooral veel oude afspraken in nieuwe woorden.

De vraag is of het akkoord ook werkelijk nieuwe keuzes maakt, bestaande problemen oplost en de raad sterker in positie brengt. Op veel punten is het antwoord: nog niet. Veel onderwerpen zijn voortzetting van bestaand beleid, uitvoering van wettelijke verplichtingen of herhaling van afspraken die eerder al waren gemaakt. Andere onderwerpen worden afgezwakt tot onderzoek, intentie of algemene richting.

Wat is echt nieuw? Wat was al besloten? Wat is doorgeschoven? Waar is geld voor geregeld? En waar kan de raad straks controleren of de belofte ook werkelijkheid wordt?

Daarbij valt nog iets anders op. De formatie is uitgelegd alsof D66 inhoudelijk beter bij CDA zou aansluiten dan Politiek op Inhoud. Maar uit de analyse blijkt dat juist Politiek op Inhoud op meerdere hoofdthema’s inhoudelijk richtinggevend is geweest: voorzieningen die moeten meegroeien met de schaalsprong, collegiaal bestuur, de positie van de raad, dualisme, het voorkomen van informatieachterstand en het scherp houden van afspraken over buitengebied, geur, luchtkwaliteit en latente vergunningen.

1. Veelal bestaand beleid en weinig echte keuzes

Het coalitieakkoord bevat veel onderwerpen die op zichzelf belangrijk zijn: woningbouw, onderwijs, sport, bestaanszekerheid, energie, buitengebied, participatie en financiële voorzichtigheid. Maar veel daarvan zijn geen nieuwe politieke keuzes van deze coalitie. Woningbouw, Woondeal, IHP-projecten, onderwijsgebouwen, bestaande investeringen, asielopvang, participatieverordening, financiële quickscan en lopende duurzaamheidsopgaven waren al onderdeel van bestaand beleid, eerdere raadsbesluiten of wettelijke verplichtingen.

Voortzetten van bestaand beleid kan nodig zijn. Een coalitieakkoord moet niet alleen bestaande dossiers opnieuw verpakken, maar ook duidelijk maken welke richting het nieuwe bestuur toevoegt.

Op veel plekken noemt het akkoord wel thema’s, maar geen scherpe keuzes. Sportaccommodaties worden genoemd, maar zonder bedragen, volgorde of dekking. Schoolzwemmen komt terug, maar alleen als onderzoek. Energiezekerheid wordt genoemd, maar zonder concrete uitvoeringsagenda. Participatie wordt genoemd, maar vooral in algemene instrumenten. En sociaal beleid krijgt warme woorden, maar weinig harde keuzes.

Een belangrijk voorbeeld is “voorzieningen groeien mee”. Dat thema sluit aan bij het CDA-programma en klinkt als een stevige coalitielijn. Politiek op Inhoud heeft dit onderwerp niet als verkiezingsslogan gebruikt. Maar POI heeft wél de eerste noodzakelijke stap gezet om dit onderwerp planmatig en controleerbaar op te pakken: in 2023 diende POI een motie in om de gevolgen van de groeiambitie en schaalsprong voor financiën, mobiliteit en de belangrijkste voorzieningen in beeld te brengen. Dat is precies de werkwijze van Politiek op Inhoud: eerst feiten, knelpunten, financiële gevolgen en uitvoeringskeuzes op tafel, daarna pas politieke beloftes doen.

Tabel 1 laat zien dat “voorzieningen groeien mee” nu als coalitieambitie wordt gepresenteerd, terwijl de noodzakelijke inventarisatie al bijna twee jaar stil ligt. Zonder rapportage, knelpuntenanalyse, actieplan en financiële paragraaf blijft onduidelijk wat de groei betekent voor scholen, sport, mobiliteit, zorg, groen, ontmoetingsplekken en maatschappelijke accommodaties.

Tabel 1 – Totaaloverzicht coalitieakkoord 2026–2030

Tabel 1 – Snelle scan coalitieakkoord 2026–2030: nieuw, bestaand of doorgeschoven?

Deze compacte tabel laat per onderwerp zien wat het coalitieakkoord 2026–2030 zegt en wat de eerste toets van Politiek op Inhoud is. De vraag is niet hoeveel onderwerpen worden genoemd, maar wat echt nieuw is, wat al liep, wat concreet wordt uitgevoerd en waar keuzes ontbreken.

“`

Nr.	Onderwerp	Kern van het akkoord	POI-toets
1	Bestuur, raad en organisatie	Betrouwbaarheid, transparantie, tijdig informeren, dilemma’s vroeg delen en open samenwerking met de raad.	vooral bestuursstijl Goede woorden, maar geen informatieprotocol, geen evaluatie van 2022 en geen harde borging van gelijke informatiepositie.
2	Economie en ondernemers	Ondernemersuitvraag, verbeterplan, regeldrukloket, evaluatie inkoopbeleid, innovatiehuis en visie op bedrijventerreinen.	veel proces Veel onderzoek en loketten, maar weinig harde resultaten. De uitvoering blijft de echte toets, zoals bleek bij kinderopvang Doonheide en gebouwenbeheer.
3	Wonen	Woondeal, betaalbaar bouwen, sociale huur, bouwen in iedere kern, woonzorgvisie en snellere beoordeling van eenvoudige aanvragen.	grotendeels bestaand Veel sluit aan bij bestaande afspraken. Bij grote ontwikkelingen zoals het WVG-gebied ontbreekt de koppeling met voorzieningen, verkeer, onderwijs, sport, energie en dekking.
4	Asielopvang	Gemert-Bakel conformeert zich aan de Spreidingswet en kiest voor kleinschalige, menswaardige opvang.	wettelijke uitvoering Politiek relevant in de lokale invulling, maar de basis is uitvoering van landelijke wetgeving.
5	Buitengebied, landbouw en leefomgeving	Elke ontwikkeling moet verbetering brengen op fijnstof, geur en ammoniak. Beleid buitengebied december 2025 is basis.	oude afspraken verdwijnen Concrete afspraken uit 2022 over lege vergunningen, Schone Lucht Akkoord, tien verbeterpunten en geurknelpunten komen niet herkenbaar terug.
6	RES, zonnevelden en energieopwek	In principe geen medewerking aan grootschalige zonneparken op landbouwgrond.	blokkade zonder oplossing Concreet als rem, maar niet als uitvoerbare route. Onduidelijk blijft hoe Gemert-Bakel de RES-opgave dan wél haalt.
7	Erfgoed, recreatie en toerisme	Aandacht voor molens, Kasteel Gemert, kerken, Parochiehuis Bakel, routes, vakantieparken en Kanthoeve.	veel genoemd Breed pakket, maar weinig harde planning of financiële keuze. Kasteel Gemert is minder concreet gekoppeld aan raadskaders dan in 2022.
8	Voorzieningen groeien mee	Scholen, MFA’s, gemeenschapshuizen, zorg, welzijn, evenementen, groen en openbare ruimte moeten meegroeien met het aantal inwoners.	POI-raadslijn als coalitieframe De ambitie klinkt stevig, maar de POI-motie uit 2023 vroeg al om rapportage, knelpuntenanalyse, actieplan en financiële paragraaf. Die basis ontbreekt nog steeds.
9	Sociaal domein	Eén herkenbaar loket, beter zicht op zorglandschap, data/AI, website verbeteren, vroegsignalering en onderzoek armoedebeleid.	algemene richting Veel over vindbaarheid, weinig over niet-gebruik, beschikkingen, motivering, doorlooptijden, bezwaar, klachten en kwaliteit van besluitvorming.
10	Bijzondere bijstand en armoedebeleid	Vroegsignalering, vindbaarheid en onderzoek naar effectiviteit van armoedebeleid.	keuze ontbreekt De verhoging naar 130% staat niet in het akkoord, terwijl CDA en D66 in het debat voor aanpassing stemden.
11	Onderwijs en kinderopvang	IHP-projecten, Pandelaar, Commanderijcollege, duoschool Doonheide, laaggeletterdheid, mediawijsheid en onderzoek schoolzwemmen.	vooral huisvesting De strategische LEA van D66 komt niet herkenbaar terug. De koppeling met kinderopvang, jeugdzorg, sport, cultuur, ouders en jongeren ontbreekt.
12	Duurzaamheid, netcongestie en energiezekerheid	Netbewust bouwen, lokale opwek, opslag, groen gas, energiegemeenschappen, bedrijventerreinen, isolatie en duurzaam vastgoed.	D66 herkenbaar De richting is herkenbaar, maar een uitvoeringsagenda met planning, budget, locaties en koppeling aan RES en woningbouw ontbreekt.
13	Mobiliteit en bereikbaarheid	N279, Beekse Brug, Noord-Om, OV, Mobiliteitsvisie, laadpalen, parkeren, deelauto’s, snelfietspaden en wegenbouwversneller.	veel bestaand Veel punten lopen al langer of zijn eerder besloten. Mobiliteit was ook al onderdeel van de POI-motie over groei, voorzieningen en financiën.
14	Veiligheid en handhaving	Weerbaar buitengebied, zichtbare BOA’s, noodsteunpunt Elsendorp, digitale weerbaarheid, brandweerkazerne en onderzoek ambulancepost.	deels concreet BOA’s zichtbaarder is concreet als uitvoeringsrichting. Ambulancepost blijft onderzoek.
15	Sport, cultuur en verenigingen	Vrijwilligersondersteuner, sportaccommodaties, enkele verenigingen, De Eendracht en subsidiebeleid.	keuzes ontbreken Sport is de praktijktoets van “voorzieningen groeien mee”. Er worden namen genoemd, maar geen volgorde, budget of dekking.
16	Participatie en inclusie	Participatieverordening, uitdaagrecht, vaste contactpersonen, bemoeials, open dag, LIA en MKB-toegankelijke route.	beperkt nieuw Participatieverordening is deels wettelijke uitvoering. D66-punten zoals jongerenraad, dorpenberaad, dashboard en digitale inspraak komen niet herkenbaar terug.
17	Financiën en uitvoerbaarheid	Buffer van 15 miljoen, tekorten richting 2028 inlopen, oud voor nieuw, financiële quickscan en OZB alleen inflatie.	financiële discipline Voorzichtig, maar weinig nieuw. Nieuwe ambities zijn nauwelijks doorgerekend; vooral voorzieningen, sport en accommodaties missen financiële vertaling.

Deze snelle scan laat zien dat het akkoord breed is, maar dat veel afspraken bestaan uit bestaand beleid, lopende projecten, wettelijke uitvoering, onderzoek of oude afspraken die opnieuw worden opgeschreven.

De echte toets is daarom niet hoeveel onderwerpen worden genoemd, maar wat concreet verandert, wanneer dat gebeurt, welk geld beschikbaar is en hoe de raad dit kan controleren.

Sluit kader ↑ “`

Terug naar inhoudsopgave ↑

2. Wat is echt nieuw?

Als je filtert, blijft een kleinere lijst over van onderdelen die echt als nieuwe accenten kunnen worden gezien. Denk aan eenvoudige bouw- en verbouwaanvragen, de adviesgroep “bemoeials”, een open dag van de gemeente, gebiedsgerichte verduurzamingskaarten, netbewust bouwen, een regeldrukloket, een MKB-toegankelijke route en onderzoek naar schoolzwemmen.

Maar ook bij die punten blijft de vraag hoe hard ze zijn. Een onderzoek is nog geen besluit. Een loket is nog geen oplossing. Een open dag is nog geen structurele versterking van inwonersinvloed. En netbewust bouwen klinkt goed, maar wordt pas relevant als duidelijk wordt waar, wanneer en met welke verplichtingen dat wordt toegepast.

Het akkoord bevat dus wel nieuwe accenten, maar weinig nieuwe keuzes die al financieel, bestuurlijk en juridisch zijn uitgewerkt. Juist daarom is een uitvoeringsmatrix nodig: wat gebeurt wanneer, wie is verantwoordelijk, welk budget hoort erbij en wanneer komt de raad aan zet?

Tabel 2 – Wat is echt nieuw in het coalitieakkoord 2026–2030?

Deze tabel laat alleen zien wat na een strenge toets nog als nieuw, mogelijk nieuw of nieuw accent kan worden gezien. Bestaand beleid, wettelijke uitvoering, eerdere raadsbesluiten en oude afspraken die opnieuw worden opgeschreven, zijn hier bewust weggelaten.

“`

Nr.	Onderwerp	Wat is mogelijk nieuw?	POI-toets
2.1	Eenvoudige bouw- en verbouwaanvragen	Eenvoudige aanvragen worden waar mogelijk binnen één dag beoordeeld.	concreet serviceniveau Dit is één van de weinige afspraken die concreet klinkt. Nog wel toetsen of dit echt nieuw is of al uitvoeringspraktijk was.
2.2	Schoolzwemmen	Er komt onderzoek naar zwemmen of schoolzwemmen.	alleen onderzoek Nieuw als onderwerp, maar nog geen keuze. Er is geen besluit, geen planning en geen budget.
2.3	Adviesgroep “bemoeials”	Er komt een adviesgroep van inwoners die gevraagd en ongevraagd kunnen meedenken.	nieuw instrument Kan interessant zijn, maar alleen als invloed, samenstelling, werkwijze en weging van adviezen helder worden vastgelegd.
2.4	Open dag gemeente	Eens per twee jaar wordt een open dag georganiseerd.	zichtbaarheid Nuttig voor contact met inwoners, maar geen vervanging van echte inspraak, raad aan de voorkant, jongerenraad, dorpenberaad of dashboard.
2.5	Gebiedsgerichte verduurzamingskaarten	Onderzoek naar kaarten waarmee inwoners per gebied kunnen zien welke maatregelen, subsidies en regelingen passen bij hun woning.	verkenning Interessant instrument, maar nog geen besluit over invoering, beheer, budget, planning of effectmeting.
2.6	Netbewust bouwen	Bij nieuwe woningbouwprojecten wordt vanaf de planvorming gekeken naar netcapaciteit, lokaal energiegebruik, opwek en opslag.	nieuw energieaccent D66 is hier herkenbaar. De vraag is of dit een harde voorwaarde per locatie wordt of alleen een richtinggevende zin.
2.7	Opslag, energiegemeenschappen en groen gas	Het akkoord noemt opslag, energiegemeenschappen en groen gas als onderdelen van de energieaanpak.	D66 herkenbaar Inhoudelijk herkenbaar, maar nog niet vertaald naar locaties, planning, budget, rol van de gemeente of meetbare uitvoering.
2.8	Beeldkwaliteitsplan buitengebied	Het beeldkwaliteitsplan wordt versoepeld om de transitie in het buitengebied te versnellen.	nieuw, maar gevoelig Concreet als richting. De vraag is welke regels versoepelen en welke ondergrens blijft voor landschap, biodiversiteit en leefomgeving.
2.9	Pilot dubbelgebruik parkeren	Er komt een pilot voor dubbelgebruik van parkeerplekken.	concrete pilot Een duidelijk experiment, maar beperkt van omvang. Locatie, looptijd, doel en evaluatiecriteria ontbreken nog.
2.10	MKB-toegankelijke route	De MKB-toegankelijke route wordt verbreed naar de hele gemeente.	concrete uitbreiding Een herkenbaar nieuw accent binnen inclusiebeleid, maar geen brede vernieuwing van de Lokale Inclusie Agenda.
2.11	Regeldrukloket	Er komt of wordt gewerkt met een loket waar ondernemers regeldruk kunnen melden.	mogelijk nieuw Kan nuttig zijn, maar alleen als meldingen leiden tot concrete terugkoppeling en aanpassing van regels of werkwijzen.
2.12	Twintigjarige visie op bedrijventerreinen	Er komt een langjarige visie op ruimte voor bedrijvigheid.	serieuze opgave Belangrijk, maar nog algemeen. Nodig zijn hectares, locaties, planning, financiële gevolgen, verhouding tot regionale programmering en een duidelijke rol van de raad.

De uitkomst van deze toets is duidelijk: er zijn nieuwe accenten, maar weinig harde nieuwe keuzes. Veel punten zijn onderzoek, pilot, proces of richting.

Pas als planning, budget, verantwoordelijke uitvoering en meetbare resultaten worden toegevoegd, wordt duidelijk wat inwoners, ondernemers en verenigingen daadwerkelijk van deze afspraken merken.

Sluit kader ↑ “`

Terug naar inhoudsopgave ↑

3. De raad wordt niet aantoonbaar sterker gemaakt

Een van de opvallendste verschillen met 2022 zit in de positie van de raad. In het coalitieakkoord 2022–2026 stonden concrete afspraken over het functioneren van de raad.

In 2026 staan er opnieuw mooie woorden over samenwerking met de raad. De raad moet tijdig worden geïnformeerd, dilemma’s moeten vroeg worden gedeeld en er moet ruimte zijn voor de kaderstellende en controlerende rol. Maar de harde instrumenten ontbreken. Er staat geen lijst van majeure dossiers. Er staat geen duidelijke afspraak dat politiek gevoelige onderwerpen altijd naar de raad komen. En er staat geen garantie dat coalitie en oppositie in dezelfde fase over dezelfde informatie beschikken.

De praktijk maakt duidelijk waarom dat belangrijk is. Bij De Bleek 25, de aardappelloods in De Mortel, behandelde het college een politiek gevoelig dossier als collegebevoegdheid. Politiek op Inhoud vindt dat CDA en Dorpspartij daar hebben weggekeken in plaats van de raad nadrukkelijk in positie te brengen.

Bij het grootste woningbouwinitiatief van Gemert-Bakel, het WVG-gebied met 600 tot 800 woningen, diende Politiek op Inhoud in februari 2026 een motie in om de raad aan de voorkant te betrekken bij het stedenbouwkundig plan. CDA en Dorpspartij stemden daartegen.

Ook de start van de nieuwe coalitie geeft geen sterk signaal. Op het verzoek om extra spreektijd voor de behandeling van het coalitieakkoord reageerden CDA, Dorpspartij en D66 niet. Dat is geen overtuigende start voor een coalitie die zegt open samenwerking en een sterke raad belangrijk te vinden.

In 2022 had Politiek op Inhoud (toen als VVD) juist ingezet op meer scheiding tussen raad en college en op het afbouwen van structureel overleg tussen coalitie en wethouders. CDA weet uit die onderhandelingen dat wij dit punt niet zou hebben laten lopen. D66, dat zelf jarenlang pleitte voor een sterkere raad en betere informatievoorziening, laat dit punt nu wel schieten. Daarmee wordt het risico op informatieachterstand voor de oppositie niet weggenomen.

Ook collegiaal bestuur hoort hierbij. Politiek op Inhoud heeft bij de behandeling van de Begroting 2026 nadrukkelijk ingebracht dat wethouder-eilandjes moeten worden doorbroken en dat het college als geheel verantwoordelijk is. Wethouders moeten elkaar controleren en niet alleen hun eigen portefeuille verdedigen. Dat punt staat nu als coalitiepunt in het akkoord, maar zonder harde waarborgen hoe dit wordt afgedwongen.

Tabel 3 – Is de positie van de raad sterker geworden?

Deze tabel vergelijkt de bestuurlijke afspraken uit het coalitieakkoord 2022–2026 met de richting van het coalitieakkoord 2026–2030. De centrale vraag is of de raad nu echt sterker in positie wordt gebracht, of dat concrete afspraken uit 2022 zijn vervangen door algemene bestuurswoorden.

“`

Nr.	Onderwerp	2022 tegenover 2026	POI-toets
3.1	Functioneren van de raad	In 2022 stonden concrete stappen: ambtelijke discussienota, consultatie van alle fracties en daarna een voorstel aan de raad. In 2026 blijft het bij open samenwerking, tijdig informeren en dilemma’s vroeg delen.	valse start Op het verzoek om extra spreektijd voor de behandeling van het coalitieakkoord reageerden CDA, Dorpspartij en D66 niet. Dat wringt met de belofte van open samenwerking.
3.2	Informatievoorziening en beantwoording	In 2022 werden betere informatievoorziening, begrijpelijke stukken en A-B-C-vergaderingen concreet genoemd. In 2026 staat vooral dat de raad tijdig wordt geïnformeerd en dilemma’s vroeg worden gedeeld.	stijl blijft ontwijkend Dit wordt pas geloofwaardig als vragen volledig en scherp worden beantwoord. Bij gevoelige dossiers blijft beantwoording te vaak technisch, procedureel of ontwijkend.
3.3	Politiek gevoelige onderwerpen naar de raad	In 2022 stond expliciet dat politiek gevoelige onderwerpen naar de raad komen. In 2026 komt die harde formulering niet herkenbaar terug.	De Bleek 25 De Bleek 25 laat zien waarom deze afspraak nodig blijft. Het college behandelde dit als collegebevoegdheid, terwijl het politiek gevoelig was.
3.4	Raad aan de voorkant bij grote woningbouw	In 2022 stond dat de raad bij majeure projecten aan de voorkant wordt betrokken. In 2026 is er geen lijst van majeure projecten en geen harde procedure.	WVG-gebied Bij het WVG-gebied met 600 tot 800 woningen vroeg POI in februari 2026 om de raad aan de voorkant te betrekken bij het stedenbouwkundig plan. CDA en Dorpspartij stemden tegen.
3.5	Fractievoorzittersoverleg en griffie	In 2022 kregen het fractievoorzittersoverleg en de griffie als ondersteuning van raadsleden nadrukkelijk aandacht. In 2026 komen deze concrete afspraken niet herkenbaar terug.	niet opnieuw opgenomen Feitelijk valt op dat afspraken uit 2022 over raadsorganisatie en ondersteuning niet zichtbaar zijn herhaald of aangescherpt.
3.6	Gelijke informatiepositie	In 2022 lag in de conceptvorming de lijn om structureel overleg tussen coalitie en wethouders af te bouwen. In 2026 ontbreekt een garantie dat alle fracties tegelijk dezelfde dilemma’s, varianten en risico’s krijgen.	informatieachterstand Gelijke informatievoorziening gaat niet alleen over het uiteindelijke raadsvoorstel, maar vooral over de fase daarvoor: wie ziet de keuzes voordat de politieke koers vastligt?
3.7	Structureel overleg coalitie en wethouders	In 2022 is publiek besproken dat het overleg tussen coalitie en wethouders zou worden afgeschaald. In 2026 ontbreekt opnieuw een harde afspraak over afschaling of gelijke informatiepositie.	dualisme onder druk Als wethouders structureel met de coalitie blijven overleggen, ontstaat een ongelijk speelveld. D66 gaat hierin mee met CDA en Dorpspartij zonder harde waarborg voor de oppositie.
3.8	Collegiaal bestuur	In 2022 had de burgemeester een rol als aanjager en bewaker van samenwerking tussen college en raad. In 2026 staat dat het college werkt vanuit collectieve verantwoordelijkheid en collegialiteit.	POI-oproep Begroting 2026 Deze lijn sluit aan bij de oproep van POI om wethouder-eilandjes te doorbreken. De vraag is of collegiaal bestuur nu echt wordt bewaakt of opnieuw bij woorden blijft.
3.9	Proeftuin Elsendorp	In 2022 stond dat inwoners nadrukkelijk betrokken worden bij het meerwaardenplan. In 2026 wordt gesproken over het afschaffen van tussenstappen om de raad vooraf en periodiek te informeren.	controleverlies Dit is niet alleen slagvaardigheid. Het betekent ook minder tussentijdse grip van de raad op uitgaven en projecten.
3.10	Wie bepaalt wat politiek gevoelig is?	In 2022 was de afspraak duidelijker: politiek gevoelige onderwerpen komen naar de raad. In 2026 blijft onduidelijk wie bepaalt of iets raadsrelevant genoeg is.	college bepaalt mogelijk zelf Als het college zelf bepaalt of iets politiek gevoelig is, komt de raad te laat in beeld. De Bleek 25 laat zien dat dit geen theoretisch risico is.
3.11	Eindoordeel positie raad	2022 bevatte concrete afspraken om de raad sterker te maken. 2026 gebruikt positieve woorden over samenwerking, tijdig informeren en dilemma’s delen, maar vertaalt die niet naar harde werkwijzen.	geen aantoonbare verbetering De afspraken uit 2022 zijn niet aantoonbaar nagekomen of versterkt. Met POI aan tafel zouden dualisme, coalitieoverleg, gelijke informatiepositie en collegiaal bestuur concreter zijn geborgd.

De conclusie uit deze vergelijking is dat het coalitieakkoord 2026–2030 de raad wel vriendelijk aanspreekt, maar minder concreet beschermt dan het akkoord van 2022.

De harde afspraak dat politiek gevoelige onderwerpen naar de raad komen, is niet zichtbaar opnieuw opgenomen. Ook ontbreken harde waarborgen voor gelijke informatiepositie, afbouw van structureel coalitieoverleg met wethouders en vroegtijdige betrokkenheid van de raad bij majeure projecten.

Daarmee gaat deze tabel niet alleen over vergadertechniek, maar over bestuurlijke controle. Met POI aan tafel zouden afspraken over dualisme, coalitieoverleg, gelijke informatiepositie en collegiaal bestuur concreter, controleerbaarder en minder vrijblijvend zijn gemaakt.

Sluit kader ↑ “`

Terug naar inhoudsopgave ↑

4. D66 schuift aan, maar haalt weinig hard binnen

D66 heeft de afgelopen jaren vaak gepleit voor transparantie, bestuurlijke vernieuwing, betere informatievoorziening, participatie, onderwijs, inclusie, energie en een sterker sociaal domein. De vraag is dus logisch: wat verandert er nu D66 meebestuurt?

In de taal van het akkoord is D66 op onderdelen herkenbaar. Energie, netcongestie, inclusie, participatie, onderwijs, voorzieningen en toegang tot regelingen komen allemaal terug. Op veel punten blijft het akkoord algemeen. Er zijn weinig harde afspraken waarop D66 zich later kan beroepen om CDA en Dorpspartij echt tot een andere koers te dwingen.

Bij energie is D66 het meest zichtbaar. Netcongestie, netbewust bouwen, opslag, groen gas en energiegemeenschappen worden genoemd. Maar de uitvoeringsagenda ontbreekt. Tegelijk zegt het akkoord dat in principe geen medewerking wordt verleend aan grootschalige zonneparken op landbouwgrond. Dat staat haaks op de lokale en regionale energieopgave. Als zonnevelden worden beperkt, moet duidelijk zijn hoe de RES-opgave dan wél wordt gehaald. Dat ontbreekt.

D66 wilde de Lokale Educatieve Agenda maken tot strategisch instrument met duidelijke doelen, jaarlijkse evaluatie en betrokkenheid van kinderopvang, jeugdzorg, sport, cultuur, ouders en jongeren. In het coalitieakkoord komt dat niet herkenbaar terug. Het akkoord blijft vooral bij onderwijshuisvesting en losse thema’s.

Politiek op Inhoud riep tijdens de formatie CDA, Dorpspartij en D66 op om in te grijpen bij de Europese aanbesteding kinderopvang en die aanbesteding stil te zetten. Daar is geen reactie op gekomen en er is niets mee gedaan. Daardoor wordt de doorgaande leerlijn onnodig bemoeilijkt en worden partijen die in de kleine kernen kinderopvang organiseren genegeerd. Juist hier had D66 verschil kunnen maken.

Ook in het sociaal domein blijft het akkoord te algemeen. D66, POI en SGB hebben de afgelopen jaren gepleit voor een meer aanbodgerichte aanpak. Dus niet wachten tot inwoners zelf precies de juiste vraag stellen, maar actief zorgen dat regelingen, voorzieningen en ondersteuning mensen bereiken. D66 schreef zelf over inwoners die verdwalen tussen loketten, regelingen die blijven liggen door onbekendheid en zorg die zichtbaar, dichtbij en direct bereikbaar moet zijn. In het akkoord blijft dat hangen in woorden als vindbaarheid, duidelijke communicatie, loket, preventie en sociale netwerken. Een echte voorzieningenwijzer, sociale kaart, actieve doelgroepbenadering en meting van niet-gebruik ontbreken.

Bij bijzondere bijstand en minimaregelingen naar 130% is hetzelfde patroon zichtbaar. In de afgelopen vier jaar hebben POI, D66 en SGB geprobeerd de bijzondere bijstand en minimaregelingen eerlijker en ruimer te maken. CDA en Dorpspartij hebben die lijn eerder weggestemd. In het verkiezingsdebat waren zowel CDA als D66 voorstander van aanpassing. Toch staat de concrete verhoging naar 130% niet in het akkoord.

Tabel 4 laat zien dat D66 maar weinig harde resultaten binnenhaalt. CDA stelde dat D66 inhoudelijk beter zou passen dan Politiek op Inhoud. Maar uit de analyse blijkt dat POI juist leading is geweest op meerdere lijnen die nu in het akkoord terugkomen of die direct aansluiten bij hoofdthema’s van CDA: voorzieningen die moeten meegroeien, collegiaal bestuur, een sterke raad, dualisme en controleerbare uitvoering.

Op andere punten is juist zichtbaar wat met POI waarschijnlijk niet was verdwenen. In de lijn van het coalitieakkoord 2022–2026 zouden afspraken over latente vergunningen, overlast van agrarische bedrijven, geur, het Schone Lucht Akkoord en luchtkwaliteit veel steviger zijn bewaakt. Ook de positie van de raad zou niet minder, maar beter zijn geborgd. D66 blijkt op deze punten meegaander.

Juist waar de raad in stelling moet worden gebracht, waar dualisme schuurt en waar het college controleerbaar moet worden gehouden, kiest het akkoord voor zachtere formuleringen.

Tabel 4 – Wat voegt D66 werkelijk toe aan het coalitieakkoord?

Deze tabel toetst herkenbare D66-punten aan het coalitieakkoord 2026–2030. De vraag is niet alleen of een onderwerp wordt genoemd, maar vooral of D66 het concreet heeft binnengehaald met doelen, planning, budget en meetbare uitvoering.

“`

Nr.	D66-punt of principe	Wat komt terug in het akkoord?	POI-toets
4.1	Energie en netcongestie	Energiezekerheid, netbewust bouwen, lokale opwek, opslag, beschikbare netcapaciteit, groen gas en energiegemeenschappen worden genoemd.	herkenbaar, maar niet meetbaar D66-taal is zichtbaar, maar er ontbreekt een uitvoeringsagenda met locaties, planning, budget, energiehubs, batterijopslag en koppeling met woningbouw en bedrijventerreinen.
4.2	RES en zonnevelden	Het akkoord zegt dat in principe geen medewerking wordt verleend aan grootschalige zonneparken op landbouwgrond.	gemiste keuze Energiezekerheid wordt genoemd, maar een belangrijke route voor opwek wordt beperkt. Onduidelijk blijft hoe Gemert-Bakel de RES-opgave dan wél haalt.
4.3	Strategische Lokale Educatieve Agenda	Het akkoord noemt IHP, Pandelaar, Commanderijcollege, duoschool Doonheide, laaggeletterdheid, mediawijsheid en onderwijs-arbeidsmarkt.	niet binnengehaald De strategische LEA met doelen, jaarlijkse evaluatie en betrokkenheid van kinderopvang, jeugdzorg, sport, cultuur, ouders en jongeren ontbreekt.
4.4	Kinderopvang, duoschool en doorgaande leerlijn	De duoschool Doonheide gaat door, met ambitie opening in schooljaar 2028/2029. Over de Europese aanbesteding kinderopvang staat niets concreets.	gemiste kans Juist hier had D66 verschil kunnen maken. De doorgaande leerlijn wordt bemoeilijkt en bestaande kinderopvangpartijen in kleine kernen blijven buiten beeld.
4.5	Landelijke lijn onderwijs en kinderopvang	Het akkoord benut de landelijke lijn over onderwijs en kinderopvang als gezamenlijke ontwikkelomgeving niet als lokale agenda.	niet benut De landelijke oproep ondersteunt precies de lijn van D66 en POI, maar wordt niet vertaald naar een concrete lokale ontwikkelagenda.
4.6	Participatie en democratische vernieuwing	Het akkoord noemt participatieverordening, uitdaagrecht, vaste contactpersonen, adviesgroep “bemoeials” en een open dag.	beperkt overgenomen De meest herkenbare D66-instrumenten ontbreken: dashboard, digitale inspraak, jongerenraad, dorpenberaad en betere zichtbaarheid van moties, toezeggingen en begroting.
4.7	Voorzieningenapp en toegang tot regelingen	Het akkoord noemt betere informatie op de gemeentelijke website en onderzoek naar externe hulpmiddelen.	afgezwakt Een concrete voorzieningenapp ontbreekt. Het akkoord blijft bij vindbaarheid, websiteverbetering en onderzoek.
4.8	Aanbodgerichte aanpak sociaal domein	Het akkoord spreekt over één herkenbaar loket, duidelijke communicatie, laagdrempelige toegang, dorpsondersteuners, preventie en sociale netwerken.	algemene woorden De omslag naar aanbodgericht werken blijft beperkt. Een voorzieningenwijzer, sociale kaart, actieve doelgroepbenadering, meting van niet-gebruik en concrete toegang per kern ontbreken.
4.9	Lokale Inclusie Agenda	De Lokale Inclusie Agenda wordt onverminderd uitgevoerd en de MKB-toegankelijke route wordt verbreed naar de hele gemeente.	deels zichtbaar D66 is herkenbaar in de taal, maar de agenda wordt niet scherper gemaakt met concrete doelen, monitoring en zichtbare resultaten.
4.10	Schoolzwemmen	Het akkoord noemt onderzoek naar zwemmen of schoolzwemmen.	alleen als onderzoek Herkenbaar D66-punt, maar nog geen besluit, budget of invoeringsplanning.
4.11	Bijzondere bijstand en minimaregelingen naar 130%	Het akkoord noemt armoede, vroegsignalering, vindbaarheid en effectiviteit van armoedebeleid, maar geen verhoging naar 130%.	130% ontbreekt Op sociaal beleid ontbreekt de harde uitwerking. Dat is opvallend, omdat CDA en D66 in het debat voor aanpassing waren.
4.12	Raad, dualisme en bestuurlijke principes	Het akkoord spreekt over samenwerking met de raad, maar bevat geen harde waarborg voor gelijke informatiepositie van coalitie en oppositie.	principes losgelaten D66 pleitte jarenlang voor dualisme en een sterkere raad, maar stapt nu in een werkwijze waarin het college apart met de coalitie blijft overleggen.
4.13	Eindoordeel D66-inbreng	Het akkoord gebruikt op onderdelen taal die past bij D66-thema’s, vooral energie, participatie, inclusie, onderwijs en sociaal domein.	weinig afdwingbaar Herkenbare taal is nog geen resultaat. Op RES, zonnevelden, LEA, kinderopvang, voorzieningenapp, aanbodgericht sociaal beleid, 130%, Schone Lucht, latente vergunningen en raadpositie blijft het akkoord te vrijblijvend.

De conclusie uit deze D66-toets is niet dat D66 veel punten concreet heeft binnengehaald. Het akkoord gebruikt op onderdelen taal die bij D66 past, maar in de meeste gevallen ontbreken harde afspraken, meetbare doelen, budget, planning en uitvoeringsmacht.

Juist op de onderwerpen waar D66 echt een andere koers had kunnen afdwingen, blijven de afspraken te zacht. De RES-route wordt niet opgelost, de zonneveldenlijn schuurt met de energieopgave, de strategische LEA ontbreekt, de aanbesteding kinderopvang bij de duoschool is niet gestopt, de voorzieningenapp is afgezwakt, aanbodgericht sociaal beleid blijft algemeen en de bijzondere bijstand naar 130% is niet concreet geregeld.

Ook op dualisme is de D66-inbreng niet hard gemaakt. Zolang het college apart met de coalitie blijft overleggen, blijft het risico bestaan dat oppositiefracties met een informatieachterstand beginnen. Dat is geen technisch detail, maar een principiële keuze over de positie van de raad.

Daarmee gaat deze tabel niet alleen over D66-woorden, maar over bestuurlijke controle. CDA koos voor D66 omdat D66 inhoudelijk beter zou aansluiten dan POI. Maar belangrijke lijnen uit het akkoord, zoals “voorzieningen groeien mee” en collegiaal bestuur, gaan juist terug op POI-inbreng. Met POI aan tafel zouden afspraken over inhoud, dualisme, coalitieoverleg, gelijke informatiepositie en collegiaal bestuur concreter, controleerbaarder en minder vrijblijvend zijn geworden.

Sluit kader ↑ “`

Terug naar inhoudsopgave ↑

5. Financiële onderbouwing: de begroting 2027 wordt de echte test

Het akkoord zegt dat ambities gekoppeld worden aan concrete maatregelen en financiële onderbouwing. Ook staat er dat nieuwe investeringen alleen binnen “oud voor nieuw” worden gedaan en dat nieuwe structurele lasten pas starten na een financiële quickscan. Dat klinkt verstandig, maar het roept vooral de vraag op waar de concrete doorrekening is.

Er is geen totaaloverzicht waarin per afspraak staat wat het kost, of het incidenteel of structureel is, welke dekking wordt gebruikt, welke bestaande uitgave wordt geschrapt en wanneer de raad kan controleren. De Kadernota 2027 bevat geen grote nieuwe beleidswensen en laat bewust ruimte voor het nieuwe bestuur. De bestaande investeringsambitie van €144 miljoen komt vooral voort uit eerdere begrotingen en raadsbesluiten. De grote vraag is dus wat deze coalitie daar werkelijk aan toevoegt.

Bij sportaccommodaties worden verenigingen genoemd, maar geen bedragen, volgorde of dekking. Bij energie en netcongestie ontbreken locaties, investeringen en planning. Bij sociaal beleid ontbreken concrete middelen voor aanbodgericht werken en bijzondere bijstand naar 130%. En bij participatie ontbreken de instrumenten waarmee inwoners en raad echt meer grip krijgen.

Juist “voorzieningen groeien mee” laat zien waarom de financiële toets zo belangrijk is. Het klinkt als een sterk coalitiepunt, maar zonder de eerdere inventarisatie weet niemand precies wat er op de gemeente afkomt. Wat betekent de schaalsprong voor scholen? Voor sportparken? Voor mobiliteit? Voor zorg en welzijn? Voor groen, ontmoetingsplekken en maatschappelijke accommodaties? Zonder rapportage, knelpuntenanalyse, actieplan en financiële paragraaf blijft deze ambitie een politieke kapstok zonder uitvoeringsbasis.

Dat maakt de vraag hoe belangrijk de coalitie dit werkelijk vindt. De motie van Politiek op Inhoud om die inventarisatie te maken ligt inmiddels al bijna twee jaar stil. Als de coalitie “voorzieningen groeien mee” echt serieus neemt, moet de eerste stap zijn dat die raadsopdracht alsnog concreet wordt uitgevoerd. Niet als losse studie voor later, maar als basis voor de Begroting 2027 en de keuzes die de raad moet maken.

Tabel 5 maakt zichtbaar dat het akkoord veel ambities noemt, maar weinig concreet doorrekent. De begroting 2027 wordt daarom de echte test. Dan moet blijken of “Samenwerken aan resultaat” meer is dan een akkoord met goede woorden, onderzoeken en financiële voorbehouden. Dan moet duidelijk worden welke keuzes deze coalitie echt maakt, welke ambities worden betaald en welke beloften opnieuw worden doorgeschoven.

Tabel 5 – Financiële en uitvoeringscheck: wie doet wat, wanneer en met welk geld?

Deze tabel toetst of het coalitieakkoord 2026–2030 de eigen belofte waarmaakt dat ambities worden gekoppeld aan concrete maatregelen, financiële onderbouwing en uitvoerbaarheid. De toets is eenvoudig: staat er per afspraak wat het kost, wanneer het gebeurt, wie verantwoordelijk is, welke dekking er is en wanneer de raad kan controleren?

“`

Nr.	Afspraak of opgave	Wat belooft het akkoord?	POI-toets
5.1	Financiële onderbouwing van het akkoord	Ambities worden gekoppeld aan concrete maatregelen en financiële onderbouwing.	geen integrale doorrekening De centrale belofte wordt niet zichtbaar waargemaakt. Er is geen totaaloverzicht met kosten, planning, dekking en verantwoordelijke uitvoering per afspraak.
5.2	“Oud voor nieuw”	Nieuwe investeringen worden alleen gedaan binnen het principe “oud voor nieuw”.	spelregel zonder lijst Het klinkt streng, maar blijft abstract zolang niet staat welke oude uitgaven of investeringen worden geschrapt voor nieuwe ambities.
5.3	Financiële quickscan	Nieuwe initiatieven met structurele lasten starten pas na een financiële quickscan.	normaal financieel bestuur Verstandig, maar niet nieuw. Het akkoord zegt niet welke initiatieven worden getoetst, wanneer de raad de uitkomst ziet en wat gebeurt als dekking ontbreekt.
5.4	Investeringsambitie €144 miljoen	De huidige investeringsplannen uit de Begroting 2026 worden onverkort voortgezet.	grotendeels bestaand Dit is geen nieuw investeringspakket van de coalitie. Veel grote uitgaven zaten al in de Begroting 2026 of eerdere raadsbesluiten.
5.5	Sportaccommodaties	De eerste sportaccommodaties worden opgepakt. VV Gemert, SV De Middenpeel, Omnisportvereniging Geneneind Bakel, HC Gemert en GHSV staan hoog op de prioriteitenlijst.	geen bedrag of volgorde De opgave loopt in de miljoenen, maar het akkoord noemt geen budget, planning of dekking. Sport is de praktijktoets van “voorzieningen groeien mee”.
5.6	Onderwijs en IHP	Huidige IHP-projecten gaan door. Pandelaar, Commanderijcollege en duoschool Doonheide worden genoemd.	lopende projecten Het akkoord verwijst vooral naar bestaande projecten. Actuele kosten, risico’s, bijsturing en extra keuzes worden niet in samenhang zichtbaar gemaakt.
5.7	WVG-gebied 600 tot 800 woningen	Het akkoord spreekt algemeen over woningbouw, Woondeal, betaalbaarheid en bouwen in iedere kern.	geen integrale doorrekening Bij het grootste woningbouwinitiatief hoort vooraf duidelijkheid over voorzieningen, verkeer, onderwijs, sport, zorg, groen, energie, openbare ruimte en grondexploitatie. Die planning ontbreekt.
5.8	Energie en netcongestie	Netbewust bouwen, opslag, groen gas, energiegemeenschappen en energiezekerheid worden genoemd.	geen uitvoeringsbudget Het onderwerp is urgent, maar zonder locaties, energiehubs, investeringsagenda en planning blijft onduidelijk hoe woningbouw en bedrijvigheid worden beschermd tegen netcongestie.
5.9	RES en zonnevelden	In principe geen medewerking aan grootschalige zonneparken op landbouwgrond.	beleidsmatig gat Als zonnevelden op landbouwgrond worden uitgesloten, moet duidelijk zijn hoe de energieopgave dan wél wordt gehaald. Die alternatieve route ontbreekt.
5.10	Aanbodgericht sociaal domein	Eén herkenbaar loket, duidelijke communicatie, vindbaarheid, dorpsondersteuners, preventie en sociale netwerken.	geen uitvoeringsplan Goede woorden, maar geen voorzieningenwijzer, sociale kaart, niet-gebruikmeting, doelgroepenaanpak of concreet budget.
5.11	Bijzondere bijstand naar 130%	Armoede, vroegsignalering en effectiviteit van armoedebeleid worden genoemd.	geen norm en geen geld Een concrete sociale keuze ontbreekt. Opvallend, omdat CDA en D66 in het debat voor aanpassing waren.
5.12	Participatie en democratische vernieuwing	Participatieverordening, uitdaagrecht, bemoeials, vaste contactpersonen en open dag.	beperkte middelen zichtbaar Geen dashboard, jongerenraad, dorpenberaad of participatiebudget. De instrumenten blijven vooral procesmatig.
5.13	Inkoop en aanbesteding	Het inkoop- en aanbestedingsbeleid wordt geëvalueerd met ondernemersverenigingen.	evaluatie opnieuw Het probleem is niet dat evaluatie ontbreekt, maar dat uitvoering faalt in concrete dossiers zoals kinderopvang Doonheide en gebouwenbeheer.
5.14	Subsidiebeleid	Het subsidiebeleid wordt opnieuw bezien en waar nodig geactualiseerd.	oude afspraak Dit stond ook al in 2022 op de agenda. Het akkoord zegt opnieuw dat het wordt bezien, maar niet wat er verandert.
5.15	Ambtelijke capaciteit en AI	Het akkoord noemt uitvoeringskracht, capaciteit, prioritering en AI vooral in het sociaal domein.	geen implementatieplan Als uitvoerbaarheid echt leidend is, hoort er een organisatiebrede agenda te komen voor slimmer werken, capaciteit, AI en meetbare opbrengsten.
5.16	Ravijnjaren en buffer	De buffer van €15 miljoen blijft behouden. Tekorten richting 2028 worden actief en structureel ingelopen.	financiële voorzichtigheid Begrijpelijk, maar juist daarom moet helder zijn welke ambities prioriteit hebben en welke vervallen als geld ontbreekt.
5.17	OZB en lokale lasten	De OZB wordt in principe niet verhoogd, behalve inflatiecorrectie.	voortzetting Als de lasten niet extra stijgen en de ruimte beperkt is, moeten nieuwe wensen uit bestaande middelen komen. Die keuzes staan niet in het akkoord.
5.18	Controleerbaarheid door de raad	Het akkoord belooft transparantie, uitvoerbaarheid en financiële onderbouwing.	geen controle-instrument Er is geen uitvoeringsmatrix, dekkingsmatrix of voortgangsrapportage per afspraak. De raad kan daardoor niet eenvoudig controleren wat nieuw is, wat bestaand is, wat het kost en wanneer het gebeurt.
5.19	Eindoordeel financiële uitvoerbaarheid	Het akkoord zegt resultaatgericht en uitvoerbaar te willen zijn.	veel voorbehouden Zonder uitvoerings- en dekkingsmatrix is dit geen doorgerekend uitvoeringsprogramma, maar een akkoord met voorbehouden. De Begroting 2027 wordt de echte test.

De financiële conclusie is dat het akkoord veel ambities noemt, maar weinig concreet doorrekent. Er staat niet per afspraak wat het kost, of het incidenteel of structureel is, welke dekking wordt gebruikt, welke bestaande uitgave wordt geschrapt en wanneer de raad kan controleren of uitvoering plaatsvindt.

Vooral “voorzieningen groeien mee” laat zien waarom dit problematisch is. Het klinkt als een stevige coalitieambitie, maar zonder rapportage, knelpuntenanalyse, actieplan en financiële paragraaf blijft onduidelijk wat groei betekent voor scholen, sport, mobiliteit, zorg, groen, ontmoetingsplekken en maatschappelijke accommodaties.

Daarmee verschuift de echte politieke toets naar de Begroting 2027. Pas dan wordt zichtbaar of “Samenwerken aan resultaat” meer is dan een akkoord met goede woorden, onderzoeken en financiële voorbehouden.

Sluit kader ↑ “`

Terug naar inhoudsopgave ↑

6. Beloften tellen pas als ze worden nagekomen

Deze tabel laat zien dat de kritiek van Politiek op Inhoud niet uit de lucht komt vallen. De afgelopen jaren waren steeds opnieuw moties, vragen en correcties nodig om inwonersbelangen, rechtszekerheid, informatievoorziening, gezondheid, lokaal ondernemerschap en de positie van de raad op tafel te houden. Dat waren geen randzaken, maar precies de onderwerpen waarop een gemeentebestuur betrouwbaar, controleerbaar en zorgvuldig moet zijn.

D66 heeft de afgelopen jaren op meerdere punten dezelfde kant op bewogen als POI: een sterkere raad, betere informatievoorziening, meer dualisme, een eerlijker sociaal domein, meer aandacht voor klimaat, onderwijs, kinderopvang en inwoners die de weg naar ondersteuning niet vanzelf vinden.

Tabel 6 – Beloften uit 2022 naast de praktijk van CDA en Dorpspartij

Deze tabel toetst de praktijk van de afgelopen jaren aan de beloften uit het coalitieakkoord 2022–2026. Het gaat niet om losse incidenten, maar om de vraag of CDA en Dorpspartij zich hebben gehouden aan hun eigen afspraken over de positie van de raad, politiek gevoelige onderwerpen, informatievoorziening, inwonersparticipatie, leefomgeving en uitvoering.

“`

Nr.	Onderwerp	Belofte of lijn uit 2022	POI-toets
6.1	Commanderij College / Macropedius	Onderwijshuisvesting zou zorgvuldig, toekomstgericht en in samenhang met andere voorzieningen worden opgepakt. De raad zou bij majeure projecten aan de voorkant worden betrokken.	raad en inwoners niet serieus genomen De discussie laat zien dat grote onderwijsdossiers bestuurlijk vooruit werden geduwd, terwijl zorgen van inwoners, ouders, scholen en raad onvoldoende serieus zijn genomen. CDA en Dorpspartij kozen vooral voor rust in de coalitie.
6.2	Inwoners serieus nemen bij participatie	Het akkoord 2022 sprak over samenwerken met inwoners, verenigingen, instellingen en ondernemers. Participatie moest bijdragen aan betere plannen en draagvlak.	participatie uitgehold In meerdere dossiers voelden inwoners zich niet serieus genomen. Participatie werd te vaak een processtap, niet een echte invloed op de keuze. Signalen kwamen pas via politieke druk terug op tafel.
6.3	Berglarenschool en Het Venster	Onderwijsvoorzieningen zouden zorgvuldig en in overleg met betrokken partijen worden ontwikkeld. De gemeente zou samenwerken, niet afdwingen.	bestuurlijke chantage Bij het voorbereidingskrediet voor de Berglarenschool werd geprobeerd om via communicatie van het schoolbestuur uit te dragen dat KC Het Venster over tien jaar zou sluiten. POI, D66 en SGB kwalificeerden dit als grensoverschrijdend bestuurlijk handelen. CDA en Dorpspartij keken weg.
6.4	Huishoudelijke hulp Wmo	Inwoners moeten ondersteuning krijgen die past bij hun situatie en voldoet aan wet- en regelgeving. Zorgvuldigheid en rechtszekerheid horen daarbij voorop te staan.	wet genegeerd POI, SGB en D66 vroegen op 6 juli 2023 om huishoudelijke hulp conform rechtspraak in uren te beschikken. CDA, Dorpspartij en Lokale Realisten stemden tegen en negeerden daarmee het signaal dat de wet werd overtreden.
6.5	Kwaliteit adviesnota’s en informatievoorziening	Het akkoord 2022 beloofde betere informatievoorziening, begrijpelijke stukken en een raad die zijn kaderstellende en controlerende rol goed kan uitoefenen.	structureel informatieprobleem Bij meerdere dossiers ontbrak cruciale informatie in adviesnota’s. Dat patroon bleef zichtbaar bij natuurbegraven, GR Blink en Wmo huishoudelijke ondersteuning. Als adviesnota’s niet kloppen, kan de raad zijn werk niet goed doen.
6.6	Natuurbegraven	Politiek gevoelige onderwerpen en majeure keuzes zouden tijdig naar de raad komen. De raad moest aan de voorkant in positie worden gebracht.	raad bewust verkeerd geïnformeerd Bij natuurbegraven ging het proces op meerdere vlakken mis. Op 11 december 2025 werd de raad geïnformeerd alsof de status van de evaluatie niet duidelijk was, terwijl het rapport al gereed was. In juni 2026 volgde een motie van afkeuring.
6.7	De Bleek 25	Politiek gevoelige onderwerpen zouden naar de raad komen. Bij agrarische ontwikkelingen stond bovendien de lijn centraal dat elke ontwikkeling een verbetering voor de omgeving moet opleveren.	belofte uit 2022 geschonden Het college behandelde De Bleek 25 als collegebevoegdheid. POI agendeerde dit begin 2024 via een motie vreemd. CDA en Dorpspartij wilden niet erkennen dat hiermee de coalitieafspraak werd geschonden. Omwonenden wachten nog steeds op duidelijkheid.
6.8	Schone Lucht Akkoord en luchtkwaliteit	In 2022 werd beloofd te handelen in de geest van het Schone Lucht Akkoord en dit te vertalen naar een lokaal plan met tien verbeterpunten.	belofte niet uitgevoerd SGB, POI en D66 dienden op 5 februari 2024 een motie in omdat het beloofde plan er nog altijd niet lag. CDA, Dorpspartij, Lokale Realisten en VVD verwierpen de motie om binnen drie maanden met een voorstel te komen.
6.9	Geur, agrarische overlast en latente vergunningen	In 2022 stonden concrete afspraken over geurbeleid, geurknelpunten en het actief aanpakken van lege vergunningen en latente ruimte.	verdwenen of afgezwakt Deze punten komen in het akkoord 2026–2030 niet herkenbaar terug als harde uitvoeringsopdracht. Juist afspraken die inwoners in het buitengebied beschermen, verdwijnen uit beeld.
6.10	Aanbodgericht werken sociaal domein	Het akkoord 2022 sprak over zorg en ondersteuning dichtbij inwoners. Niemand mag tussen wal en schip vallen en inwoners moeten de weg naar hulp kunnen vinden.	afgezwakt in uitvoering De breed aangenomen motie aanbodgericht werken leidde vooral tot bestaande lijnen: vindbaarheid, meterkastkaart en netwerkafspraken. Een echte voorzieningenwijzer, sociale kaart, niet-gebruikmeting en actieve doelgroepbenadering blijven beperkt zichtbaar.
6.11	Evaluatie sociaal domein	Nieuw beleid hoort zorgvuldig te worden voorbereid. Als de gemeente nieuwe kaders vaststelt, moet duidelijk zijn wat het vorige beleid heeft opgeleverd.	leren vooraf geweigerd POI, D66 en SGB vroegen op 19 september 2024 om externe evaluatie van het sociaal domein 2019–2024 voordat nieuw beleid richtinggevend werd. CDA, Dorpspartij, Lokale Realisten en VVD stemden tegen.
6.12	Aanbesteding gebouwenbeheer	De gemeente zou samenwerken met lokale ondernemers en bij inkoop meer oog hebben voor lokale en regionale bedrijven.	lokale ondernemerslijn niet gevolgd Na een mislukte Europese aanbesteding vroegen POI, D66, SGB en VVD om meervoudig onderhands aanbesteden en splitsing van onderhoud. CDA en Dorpspartij stemden tegen.
6.13	Lokaal eigendom energietransitie	Duurzame energie moet maatschappelijk gedragen worden en inwoners en lokale partijen moeten kunnen profiteren.	lokale zeggenschap afgewezen POI/D66 vroegen op 13 februari 2025 om lokaal eigendom en energiegemeenschappen steviger te borgen in het zonneveldenbeleid. CDA, Dorpspartij, Lokale Realisten en VVD stemden tegen.
6.14	Klimaatbeleid als herkenbaar beleidsterrein	Het coalitieakkoord 2022 sprak over duurzaamheid, energiebesparing en de noodzaak om plannen uit te voeren.	geen samenhangende keuze SGB, POI en D66 vroegen op 27 juni 2024 om klimaat als afzonderlijk beleidsterrein te benoemen. CDA, Dorpspartij, VVD en Lokale Realisten stemden tegen.
6.15	Eindoordeel	Het akkoord 2022 beloofde samenwerking, betere raadpositie, zorgvuldige besluitvorming, politiek gevoelige onderwerpen naar de raad, betere informatievoorziening, aandacht voor inwoners, gezondheid, sociaal domein, onderwijs en uitvoering.	beloften niet nagekomen De praktijk laat zien dat deze beloften juist in gevoelige dossiers niet hard zijn gemaakt. Dan ging coalitierust te vaak boven inwonersbelang, rechtszekerheid en de controlerende rol van de raad.

Deze tabel laat zien dat de kritiek van Politiek op Inhoud niet uit de lucht komt vallen. De afgelopen jaren waren steeds opnieuw moties, vragen en correcties nodig om inwonersbelangen, rechtszekerheid, informatievoorziening, gezondheid, lokaal ondernemerschap en de positie van de raad op tafel te houden.

Daarom is de slotvraag bij het nieuwe coalitieakkoord niet alleen wat CDA, Dorpspartij en D66 nu beloven. De vraag is vooral of zij zich eraan houden wanneer het spannend wordt.

Sluit kader ↑ “`

D66 heeft die punten wel herkenbaar ingebracht, maar niet hard gemaakt. Op cruciale onderwerpen is de rug niet recht gehouden: gelijke informatiepositie van coalitie en oppositie, afbouw van structureel overleg tussen coalitie en wethouders, een strategische Lokale Educatieve Agenda, kinderopvang bij de duoschool, aanbodgericht sociaal beleid, bijzondere bijstand naar 130%, Schone Lucht, latente vergunningen en echte controle door de raad. Dat zijn geen details. Dat zijn punten waar D66 zelf ook voor stond, maar die in dit akkoord zijn afgezwakt of vrijblijvend zijn gemaakt.

Daarmee klopt de uitleg dat D66 inhoudelijk beter bij CDA en Dorpspartij zou aansluiten dan POI niet. Of die uitleg klopt alleen als bedoeld wordt dat D66 bereid was om juist op cruciale punten minder hard te onderhandelen. Want inhoudelijk liggen veel lijnen in dit akkoord dichter bij wat POI al jaren agendeert: voorzieningen die meegroeien, collegiaal bestuur, betere informatievoorziening, zorgvuldiger besluitvorming, meer aandacht voor uitvoering en een raad die eerder in positie komt. Het verschil is dat POI die afspraken concreet, controleerbaar en minder vrijblijvend had willen maken.

De keuze voor D66 was geen keuze voor meer inhoud. Het was vooral een keuze voor meer controle. CDA en Dorpspartij kunnen met D66 gemakkelijker vasthouden aan de bestaande bestuursstijl: veel woorden over samenwerking, transparantie en resultaat, maar zonder harde waarborgen die de raad, de oppositie en inwoners echt sterker maken.

Daarom is de slotvraag bij dit coalitieakkoord niet wat CDA, Dorpspartij en D66 beloven. De vraag is of zij zich eraan houden wanneer het spannend wordt. Juist dan blijkt of de inhoud telt, of dat controle houden opnieuw belangrijker is.

Jan Vroomans
Fractievoorzitter Politiek op Inhoud

Terug naar inhoudsopgave ↑

Coalitieakkoorden

• Coalitieakkoord 2022-2026
• Coalitieakkoord 2026-2030