POI stemde in met de begroting 2027. Maar onze steun neemt de zorgen over de jaren daarna niet weg. Voor 2030 staat al een structureel tekort van €6,09 miljoen geraamd, terwijl belangrijke keuzes over voorzieningen en dienstverlening nog moeten worden gemaakt.
Onze vragen en de vergelijking met eerdere besluiten laten een terugkerend patroon zien. Beleid blijft liggen, investeringen worden duurder en het college kan onvoldoende laten zien wat extra middelen opleveren. Juist nu is regie nodig. Voor POI staat daarbij voorop dat de gemeente eerst haar eigen uitvoering en de besteding van middelen kritisch onderzoekt. Bezuinigen op dienstverlening aan inwoners en ondernemers komt pas als laatste in beeld.
De rekening loopt verder op
De €147 miljoen aan investeringen geeft een onjuist beeld. Doorindexering vanaf 2028 brengt het programma bij 2,3 procent op €153,4 miljoen en bij 5 procent op €160,9 miljoen. Een rentestijging vormt een extra risico. Mocht de rente 0,85 procentpunt stijgen, dan bedragen de extra rente en afschrijving in 2030 volgens onze scenario’s (bovenop het tekort) €1,43 respectievelijk €1,84 miljoen.
Sportvastgoed en subsidies blijven wachten
Neem sportvastgoed. In 2020 werd €100.000 beschikbaar gesteld voor beleid. Zes jaar later is het college nog bezig. Duidelijkheid volgt pas in 2027. College en coalitie noemen het onderwerp belangrijk, maar zijn zelf verantwoordelijk voor zes jaar vertraging.
De opdracht tot herijking van subsidies dateert uit november 2023. Nu pas volgt de inventarisatie. De regeling wordt in 2028 verwacht. Alleen al koopkrachtherstel vanaf 2018 voor zes gemeenschapshuizen vraagt volgens onze berekening circa €71.000 extra per jaar.
Meer middelen, maar onvoldoende inzicht
De raad stelde voor 2022–2027 minimaal €11,6 miljoen extra beschikbaar voor de organisatie. Toch ontbreken samenhangende antwoorden over personeel, uitvoering en resultaten. Beleid wordt telkens uitgesteld. Het college is onvoldoende in control, waardoor kosten onnodig stijgen.
Met AI slimmer besturen en controleren
Er is ook vooruitgang. Ons amendement voor professionele en voortvarende inzet van AI werd unaniem aangenomen. Daarmee is €150.000 beschikbaar voor onafhankelijke externe begeleiding en de eerste uitvoering.
Vorig jaar hielden wij onze motie aan na een toezegging van de portefeuillehouder. Nu ligt er een concrete opdracht om visie, kaders en uitvoering verder te brengen, met aandacht voor zowel de raad en griffie als de ambtelijke organisatie en dienstverlening.
Die toepassingen vragen verschillende voorwaarden. Analyse van actief openbaar gemaakte raadsstukken is iets anders dan verwerking van interne dossiers met persoonsgegevens. Professionele begeleiding moet helpen om passende oplossingen te kiezen en verantwoord aan het werk te gaan.
Onze eigen analyse van de openbare stukken over de grondtransactie van Blink laat zien wat het oplevert als informatie snel kan worden gevonden en met eerdere besluiten kan worden verbonden. AI neemt de verantwoordelijkheid voor bestuurlijke keuzes niet over. Het kan wel helpen om beter onderbouwde vragen te stellen, tegenstrijdigheden te ontdekken en afspraken te volgen.
Bij bijna €80 miljoen hoort een grondige evaluatie
De beleidslijn voor het sociaal domein uit circa 2020 is in 2024 grotendeels voortgezet zonder brede evaluatie. Wij wilden daarom in 2027 een grondige doorlichting, zodat het nieuwe beleidskader in 2028 op een deugdelijke analyse kan worden gebaseerd.
Daarbij gaat het om veel meer dan de vraag of de gemeente een nieuw koersdocument kan schrijven. Bereiken inwoners de ondersteuning die zij nodig hebben? Worden aanvragen tijdig afgehandeld? Werkt preventie? Wordt wijkgericht werken daadwerkelijk uitgevoerd? En hoe verhouden kosten, personele inzet en subsidies zich tot de bereikte resultaten?
Ook de uitvoering via gemeenschappelijke regelingen moet daarin worden meegenomen. De raad moet vanaf het begin betrokken zijn bij de onderzoeksvragen en de uitkomsten kunnen gebruiken voor nieuwe keuzes.
Onze motie kreeg geen steun van de coalitie. Wethouder Van den Berg wees op onvoldoende interne capaciteit en op hoge kosten voor externe ondersteuning. Daarmee wordt juist het probleem zichtbaar. Intern kunnen we de brede doorlichting niet uitvoeren en extern vinden we die te duur.
Bij het budgetniveau van 2027 gaat in Wmo en jeugdzorg, inclusief uitvoering, bijna €80 miljoen om over vier jaar. Dat is een vergelijking op basis van het huidige jaarlijkse budget, geen voorspelling van de werkelijke uitgaven in die periode. Eén procent doelmatiger besteding zou op die schaal bijna €800.000 betekenen. Hier worden verkeerde keuzes gemaakt. De reactie van het college geeft ons weinig vertrouwen dat de noodzakelijke stappen alsnog worden gezet.
Bouwen naar behoefte vraagt om een koers per kern
Gemert-Bakel staat voor circa 4.000 woningen tot 2040. De Omgevingsvisie zegt dat iedere kern moet kunnen bouwen naar de eigen behoefte, dynamiek en identiteit. Dat uitgangspunt steunen wij. Maar welke behoefte bedoelen we precies?
Hoeveel inwoners willen we per kern kunnen huisvesten? Welke woningen hebben jongeren nodig om te blijven? Waar kunnen ouderen passend wonen? En welke groei is nodig om scholen, verenigingen, winkels en andere voorzieningen te ondersteunen?
Onze motie vroeg om een groeivisie per kern, samen met inwoners, dorpsraden, ondernemers en andere betrokkenen. Daarmee krijgt de gemeente een eigen koers waarop zij woningbouwinitiatieven kan beoordelen en actief kan sturen.
De coalitie verwees naar de Omgevingsvisie en steunde onze motie niet. Maar de formulering “bouwen naar behoefte” beantwoordt deze vragen nog niet. Als de behoefte per kern niet concreet wordt gemaakt, blijven de locaties en plannen die ontwikkelaars aandragen te veel de feitelijke richting bepalen.
Wethouder Coppens verwees bovendien naar het volkshuisvestingsprogramma, dat de richting in 2027 concreter moet maken. Dat programma kan juist de plek zijn om onze opdracht uit te voeren. Maar dan moet duidelijk zijn dat het per kern een concrete koers tot 2040 vastlegt voor woningbouw, groei en voorzieningen, samen met de kernen. Alleen aankondigen dat er een programma komt, geeft de raad die inhoudelijke zekerheid nog niet. Waarom zou het college de motie dan ontraden, in plaats van toe te zeggen dat die opdracht in het programma wordt opgenomen?
Schoon water vraagt ook gemeentelijke verantwoordelijkheid
Bij hevige regen loost onze gemeente via riooloverstorten ongezuiverd rioolwater op waterlopen. Het college weet onvoldoende hoe vervuild dat water is en wat dat betekent voor de waterkwaliteit. Tegelijk stelt het kabinet voor herstel van de waterkwaliteit zones van 250 meter rond waterlopen voor, met mogelijk grote gevolgen voor boeren. Zulke maatregelen mogen niet zonder onderbouwing worden ingevoerd. Welke bronnen vervuilen het water en wat leveren de maatregelen op?
“Wie boeren aanspreekt op hun bijdrage aan waterverontreiniging, moet ook de eigen lozingen onderzoeken en aanpakken.”
POI heeft herhaaldelijk opgeroepen om als gemeente gezamenlijk te reageren op de kabinetsbrief van 26 juni 2026 over landbouw, natuur en stikstof, met daarin de voorgestelde aanpak voor de waterkwaliteit en zones van 250 meter rond waterlopen. Die oproep kreeg bij CDA, Dorpspartij en het college geen steun. Daarom stuurt POI nu zelf een inhoudelijke reactie op deze kabinetsbrief aan het kabinet, de provincie en het waterschap. Wij vragen om een onderbouwing per waterlichaam, maatregelen bij alle relevante vervuilingsbronnen — ook die van overheden — en duidelijkheid over uitvoering, verantwoordelijkheden en kosten.
Een besparing moet controleerbaar zijn
Ook bij afval zien wij dat een aantrekkelijke financiële uitkomst wordt genoemd zonder voldoende onderbouwing.
Voor het plaatsen van chips in GFT-containers is in het uitvoeringsprogramma een eenmalige kostenindicatie van €100.000 opgenomen. In de uitwerking van de motie over afvalbesparing uit november 2025 noemt het college een mogelijke besparing van meer dan €15 per huishouden per jaar bij één gechipte container per aansluiting. Bij ongeveer 13.000 huishoudens komt die indicatie neer op ruim €195.000 per jaar.
Dat lijkt een gunstige verhouding. Maar hoe ontstaat die besparing? Hoeveel minder GFT wordt verwacht? Welk deel daarvan gaat naar de milieustraat of een andere inzamelroute? Welke inzamelkosten kunnen daadwerkelijk vervallen en welke nieuwe kosten komen ervoor terug?
Gemert-Bakel heeft in de onderzochte Blink-gegevens een opvallend hoog GFT-tonnage per aansluiting. Dat verdient onderzoek. Verschillen in tuinen, containergebruik, inzamelfrequentie, tarieven en afzonderlijke groeninzameling kunnen daarbij een rol spelen. Zonder die verschillen te verklaren, weten we onvoldoende welke maatregel hier werkt.
Daarom dienden wij een motie in om de besparingsindicatie te onderbouwen en verschillende mogelijkheden te vergelijken. Ook die motie kreeg geen steun van de coalitie. Wij vinden dat onbegrijpelijk. Als het college zelf een structurele besparing van deze omvang in het vooruitzicht stelt, moet de raad kunnen controleren of die haalbaar is.
Gebrek aan regie wordt steeds duurder
Sportvastgoed dat jarenlang op beleid wacht. Subsidies waarvan de koopkracht afneemt terwijl de herijking doorschuift. Projecten die vertragen bij het vertrek van één medewerker. Grote uitgaven waarvoor onvoldoende samenhangend inzicht in resultaten beschikbaar is. En besparingen die worden genoemd zonder controleerbare berekening.
Deze voorbeelden vormen de onderbouwing van onze zorgen over de regie van het college. De financiële gevolgen komen boven op een begroting die voor 2030 al een structureel tekort van €6,09 miljoen laat zien. Uitstel neemt die rekening niet weg.
Wethouder Van Zeeland kondigde aan eerst relatief eenvoudige besparingen in beeld te brengen en zo nodig later zwaardere bezuinigingen door te voeren. Voor POI mag dat geen algemene kaasschaaf worden. Overal een beetje afhalen zegt immers niets over wat goed werkt, welke ondersteuning noodzakelijk is en waar geld onvoldoende resultaat oplevert.
Wij willen dat het college eerst onderzoekt waar de organisatie doelmatiger kan werken, wat beleid daadwerkelijk oplevert en welke kosten door vertraging en gebrekkige uitvoering vermijdbaar zijn. Daarvoor zijn goede analyses en scherpe keuzes nodig. Bezuinigingen op de dienstverlening aan inwoners en ondernemers komen voor ons pas als laatste in beeld.
De raad heeft fors in de organisatie geïnvesteerd. Dan verwachten wij dat het college eerst de mogelijkheden voor verbetering benut. Inwoners en ondernemers mogen niet als eerste de rekening krijgen van beleid dat blijft liggen en een organisatie die onvoldoende kan onderbouwen wat het geld oplevert.
▶ Bekijk de toelichting van wethouder Van Zeeland over besparingen vanaf 1:31:24
Wij hebben de begroting gesteund, maar wij blijven het college aanspreken op die verantwoordelijkheid.
De financiële horizon hieronder laat zien welke extra lasten wij nu al voorzien. Zonder extra middelen of andere structurele dekking vergroten die het tekort. Of en in hoeverre aanvullende middelen beschikbaar komen, is onzeker. Daar kunnen we onze keuzes niet op vooruit laten lopen.
Dit is een duidelijk signaal om nu te handelen: prioriteiten stellen, vertraging beperken, ingeboekte besparingen onderbouwen en de dekking regelen. Gebrek aan regie wordt steeds duurder. Het college moet gaan leveren.
Financiële horizon Gemert-Bakel · 2031
Boven op de bestaande tekortraming: circa €700.000 extra jaarlasten
Voor 2030 staat al een structureel tekort van €6,09 miljoen in de begroting. De extra lasten die wij hieronder voor 2031 doorrekenen, komen boven op de lasten in het bestaande begrotingsbeeld. Zonder extra inkomsten of andere structurele dekking vergroten zij het tekort.
Alleen onze aanvullende rekenbedragen voor buitensportgebouwen, De Pandelaar en herstel van subsidies leiden in 2031 al tot circa €697.000 extra jaarlijkse lasten. Dat is zonder verdere prijsstijgingen. Met inflatie op deze posten én op het bestaande investeringsprogramma loopt onze inschatting op tot circa €1,17 miljoen of €1,66 miljoen.
Of en in hoeverre we extra middelen krijgen om deze kosten op te vangen, is nog onzeker. Zolang die dekking niet vaststaat, kunnen we haar niet als oplossing inboeken. Dit overzicht geeft daarom een duidelijk signaal: we moeten nu handelen.
Ook de al ingeboekte Wmo-besparingen zijn nog niet zeker. De begroting rekent voor 2030 op samen €1,768 miljoen voordeel uit landelijke maatregelen voor Wmo en jeugdzorg. Als die voordelen achterblijven, ontstaat boven op de hieronder berekende extra lasten nóg meer druk op het tekort.
Tijdelijke schoolhuisvesting vraagt daarnaast eenmalig geld. Een hogere rente en andere nog niet begrote opgaven kunnen de druk verder vergroten. Het college moet de kosten, haalbare besparingen en dekking zichtbaar maken voordat de financiële ruimte verder afneemt.
Voorlopige ondergrens voor onze gekozen posten en rekenaannames. De bedragen zijn bruto extra jaarlasten in 2031, vóór eventuele aanvullende dekking. De rente blijft 3,75%. Het tekort van €6,09 miljoen betreft 2030; de tabel is dus geen berekening van een vastgesteld totaaltekort voor 2031.
Bekijk de posten, berekening en openstaande risico’s
Wat wij aanvullend meenemen
We rekenen voor buitensportgebouwen met €5 miljoen extra en voor De Pandelaar met €3 miljoen extra. Dit zijn onze rekenbedragen; de gemeente moet de uiteindelijke investeringsbehoefte nog onderbouwen. De bestaande raming voor De Pandelaar van €7,794 miljoen blijft onderdeel van het huidige programma en wordt niet opnieuw opgeteld.
| Onderwerp | Rekenbedrag | Verwerking |
|---|---|---|
| Buitensportgebouwen | €5.000.000 extra investering | Realisatie in 2030 als aanname; rente en afschrijving vanaf 2031. |
| De Pandelaar | €3.000.000 extra investering | Boven op €7.794.000; samen €10.794.000 vóór indexering. Realisatie in 2029, afschrijving vanaf 2030. |
| Koopkrachtherstel subsidies | €200.000 extra per jaar | Inclusief circa €72.000 voor zes gemeenschapshuizen/MFA’s. Die €72.000 tellen we niet nogmaals op. |
| Tijdelijke huisvesting Duoschool | €1.500.000 eenmalig | Afzonderlijke incidentele inschatting, voorlopig op prijspeil 2028 gebracht. Niet als jaarlijkse afschrijving opgenomen. |
Wat dat in 2031 jaarlijks betekent
Onderstaande bedragen zijn extra ten opzichte van de lasten die al in het bestaande programma zijn verwerkt. Als referentie trekken we dat programma door zonder verdere indexering en zonder onze aanvullende posten. Bij investeringen gaat het om extra rente en afschrijving; bij subsidies om extra jaarlijkse uitgaven. Zonder aanvullende dekking vergroten deze lasten het tekort.
| Onderwerp | Zonder verdere inflatie |
Bij 2,5% inflatie |
Bij 5% inflatie |
|---|---|---|---|
| Prijsstijging bestaand investeringsprogramma | €0 | €418.000 | €848.000 |
| Buitensportgebouwen | €313.000 | €337.000 | €362.000 |
| De Pandelaar — aanvullende investering | €185.000 | €194.000 | €204.000 |
| Koopkrachtherstel subsidies, inclusief MFA’s | €200.000 | €221.000 | €243.000 |
| Totaal extra jaarlasten | €697.000 | €1.169.000 | €1.657.000 |
Het totaal is berekend vóór afronding; daardoor kunnen afgeronde regels iets afwijken van het getoonde totaal. De extra last voor De Pandelaar is in 2031 iets lager dan in het eerste afschrijvingsjaar, doordat dan al één jaar is afgeschreven.
Ook het bestaande investeringsprogramma wordt duurder
De begroting bevat €147,198 miljoen aan investeringen. Bij indexering vanaf 2028 tot het geplande realisatiejaar wordt dat in onze scenario’s €153,973 miljoen bij 2,5% en €160,941 miljoen bij 5%. Inclusief de aanvullende investeringen voor buitensport en De Pandelaar gaat het dan om circa €162,51 miljoen respectievelijk €170,04 miljoen. Tijdelijke huisvesting en jaarlijkse subsidies staan daar buiten.
| Realisatiejaar | Begroting | Bij 2,5% | Bij 5% |
|---|---|---|---|
| 2027 · geen indexstap | €14,382 | €14,382 | €14,382 |
| 2028 · één indexstap | €17,504 | €17,942 | €18,379 |
| 2029 · twee indexstappen | €96,291 | €101,166 | €106,161 |
| 2030 · drie indexstappen | €19,021 | €20,484 | €22,019 |
| Totaal | €147,198 | €153,973 | €160,941 |
Tijdelijke huisvesting vraagt afzonderlijk geld. Onze €1,5 miljoen voor de Duoschool wordt bij één indexstap circa €1,538 miljoen bij 2,5% inflatie of €1,575 miljoen bij 5%. We behandelen dit voorlopig als eenmalige uitgave, naar het voorbeeld van Berglaren. Eventuele extra financieringsrente is nog niet meegerekend.
Wat nog niet in het totaal zit
Een stijging van de rente boven 3,75% is een afzonderlijk risico. Ook mogelijke extra exploitatiebijdragen voor MFA Bakel en De Sprank, bijkomende schoolkosten, waterberging en riooloverstorten, extra bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen en structurele kosten van digitalisering zijn nog niet als extra jaarlast opgenomen. Daarbij moet telkens worden gecontroleerd wat al in bestaande budgetten of onze rekenbedragen zit.
Ingeboekte Wmo-besparingen zijn nog geen zekerheid
In de begroting zijn al voordelen verwerkt uit landelijke maatregelen voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de jeugdzorg: samen €1,768 miljoen in 2030. Dat is dus niet uitsluitend een Wmo-bedrag. De Wmo-besparingen zijn al onderdeel van het begrotingsbeeld, terwijl nog onzeker is of zij tijdig en volledig worden gerealiseerd.
Voor zover deze voordelen niet worden behaald, verslechtert het begrotingssaldo verder. Dat risico komt boven op de extra lasten in onze horizon. We tellen de volledige €1,768 miljoen niet automatisch bij het totaal op: daarvoor moet eerst vaststaan welk deel daadwerkelijk uitblijft en in welk jaar.
Ook vervolgdekking voor opvang na maart 2030 vraagt aandacht. Latere schoolinvesteringen met lasten vanaf 2034 en 2037 vallen buiten dit overzicht.
Hoe we rekenen en wat nog moet worden vastgesteld
We hanteren 3,75% rente en veertig jaar lineaire afschrijving. Rente wordt berekend over de boekwaarde op 1 januari 2031. De twee aanvullende bouwinvesteringen zijn apart doorgerekend. Voor het bestaande programma is veertig jaar een uniforme rekenaanname; de werkelijke termijnen verschillen per soort investering. De uitkomst is daarom indicatief.
Prijsstijgingen lopen vanaf 2028 tot de veronderstelde realisatie. De Pandelaar krijgt twee indexstappen en buitensport drie. Subsidieherstel is vanaf prijspeil 2027 viermaal geïndexeerd naar 2031. Voor reeds vastgelegde prijzen of al opgenomen indexering moet de gemeente het scenario per project corrigeren.
De investeringsscenario’s aan het begin van dit artikel gebruiken 2,3% en 5% prijsstijging en laten ook het effect van een mogelijke rentestijging zien. Deze horizon voor 2031 rekent apart met 0%, 2,5% en 5% prijsstijging, steeds bij 3,75% rente. De scenario-uitkomsten mogen daarom niet bij elkaar worden opgeteld.
Extra lasten staan tegenover onzekere extra middelen
De extra lasten komen boven op de lasten in de bestaande begroting. Of het Rijk of andere partijen aanvullende middelen beschikbaar stellen, hoeveel dat is en of die middelen structureel zijn, is nog niet duidelijk. Mogelijke extra inkomsten zijn daarom niet van onze bedragen afgetrokken.
Niet iedere hogere last komt uiteindelijk volledig ten laste van de algemene middelen. Bijdragen, huurinkomsten, heffingen en bestaande dekking moeten per post worden gecontroleerd. Ook de al begrote vrijval van kapitaallasten mag niet dubbel als dekking worden gebruikt. Alleen aantoonbaar beschikbare dekking kan het extra tekort beperken.
Het geraamde tekort van €6,09 miljoen betreft 2030; onze aanvullende jaarlasten betreffen 2031. Voor één totaaltekort in 2031 moet ook de bestaande begroting naar dat jaar worden doorgetrokken. De richting is wel duidelijk: zonder extra middelen of andere structurele dekking vergroten deze lasten de financiële opgave. Dat vraagt nu om keuzes en uitvoering.
Bronnen en uitgangspunten
Begroting 2027, investeringsstaat en financiële toelichting, p. 96–102 (nieuw venster)
Antwoorden op de begrotingsvragen, onder meer 56, 57, 65, 74 en 76 (nieuw venster)
Raadsbesluit Berglaren, 12 december 2024, als referentie voor tijdelijke huisvesting (nieuw venster)
De aanvullende bedragen en inflatiescenario’s zijn rekenaannames van Politiek op Inhoud. Bijgewerkt op 17 november 2026.
De volgorde die POI kiest
Bezuinigen op dienstverlening komt voor POI pas als laatste in beeld
De gemeente is er voor inwoners en ondernemers. Het college moet eerst aantonen welke besparingen mogelijk zijn door doelmatiger te werken, beleid te evalueren en vermijdbare kosten aan te pakken.
Inwoners en ondernemers mogen niet als eerste de rekening krijgen van gebrekkige regie. Het college moet gaan leveren.
Jan Vroomans
Politiek op Inhoud
De bronkaders verwijzen naar de onderliggende officiële stukken. De kaders met collegereacties vatten de bijdragen van het college tijdens de begrotingsbehandeling op 12 november 2026 samen. De videolinks verwijzen naar de opname van Omroep Centraal en starten bij het betreffende onderwerp. Documenten en video’s openen in een nieuw tabblad.