Inleiding

De uitkoop van het varkensbedrijf aan de Rooijehoefsedijk 41 (RH41) verdeelt de raad. Politiek op Inhoud is vóór beëindiging van de veetak, maar alleen tegen een aantoonbaar marktconforme prijs met harde borging op staatssteun.

Het raadsvoorstel dat nu is aangenomen, kost 2,35 miljoen euro en leunt vrijwel volledig op een ligplek-taxatie met uitgangspunten uit het onteigeningsrecht. Verplichte investeringen en exploitatie-/legalisatierisico’s zijn niet meegenomen.

Wat ligt er nu voor

Het bedrag van 2,35 miljoen euro loopt, inclusief rentevoordeel in de betalingsconstructie, op richting 2,6 miljoen euro. Volgens onze berekening is de taxatie circa 1,3 miljoen euro te hoog, omdat kosten en risico’s die voor een marktpartij essentieel zijn, ontbreken in de waardering.

Bij een vrijwillige deal dient de overheid aan te tonen dat het bedrag dat is overeengekomen ook betaald zou worden door een private partij MEIP toets).

Wat we wél weten sinds 2020

• 1 oktober 2020 komen het CDA & de Dorpspartij met een motie (na onrust in de Paashoef) om het college opdracht te geven het gesprek aan te gaan met de ondernemer of beëindigen van de veetak een optie is. Wethouder Anke van Extel belooft de motie te gaan uitvoeren.

• Op 1 december 2020 stelde het college dat een uitkoop rond 1,4 miljoen euro “te duur” was. CDA en de Dorpspartij zwegen verder.

• Uit vragen die ik toen stelde bleek dat het college tussen 1 oktober 2020 en 1 december geen overleg met de ondernemer heeft gevoerd.
  • 29 september (net voor de raadsvergadering van 1 oktober) is het advies van de ambtelijke organisatie op de motie van het CDA / Dorpspartij richting het college op de uitvoerbaarheid van de motie ->Kansloos!
  • Het bedrag van 1,4 miljoen euro was al 23 september bekend bij het college

Op basis van de feiten (100% aantoon- en bewijsbaar) heeft de wethouder op 1 oktober 2020 een spelletje gespeeld in en met de raad. Terwijl ze zei ik ga met de motie aan de slag, was het bedrag wat ze op 1 december 2020 onverantwoord vond – 1,4 miljoen euro – al lang voor 1 oktober bekend bij haar. – Jan Vroomans Politiek op Inhoud

Mede op basis van die feiten kregen wij in 2021 een meerderheid in de raad voor een eigen onderzoek naar het beëindigen van de veetal aan de RH41.

Op bassi van de uitkomsten van dat onderzoek (2022) heeft het college vervolgens begin 2022 opdracht gekregen van de raad met om de ondernemer van het varkensbedrijf in gesprek te gaan over beëindiging van de veetak. Taxatie in 2022: 1,4 miljoen euro.

De feiten die tellen

• De huidige situatie is mede ontstaan door een in 2020 verleende omgevingsvergunning voor uitbreiding. Het college stelde toen dat er geen weigeringsgrond was, terwijl later bleek dat dit niet klopte.
  
• Het college vond 1 december 2020 wegkopen voor 1,4 miljoen euro te duur

• Het CDA en Dorpspartij reageerde daar niet meer op, vonden het wel best

• Als raadslid heb ik (samen met Ton Vogels) gezorgd dat er een raadsonderzoek kwam (2021)

• Uit het onderzoek (2022) kwam naar voren
  • RH41 was niet grootste veroorzaker van stankoverlast
  • Wegkopen voor ontwikkeling industrieterrein zou 1,4 – 1,5 miljoen euro mogen kosten

• CDA en Dorpspartij amenderen (jan 2022) het voorstel van de raad
  • wel gesprek wegkopen veetak RH41, geen verdere acties uitzetten voor uitbreiding van het industrieterrein

• Het college verstevigt de verleende omgevingsvergunning (verdubbeling aantal dieren) tijdens een rechtszaak die Mens Dier en Peel (MDP) heeft aangespannen. De Raad van State stelt MDP in het gelijk dat het college geen bevoegdheid had om de omgevingsvergunning te verstrekken, maar omdat het college gedurende de rechtszaak het bestemmingsplan nog aanpast (met hulp van CDA/DP en VVD), blijft de vergunning wel in stand.

• Onderbouwing in voorstel 25 september 2025 voor wegkopen RH41
  • Noodzakelijk voor vrijspelen van 2,5 hectare industrieterrein Wolfsveld – staat haaks op standpunt 2020
    • Doelredenering, uit raadsonderzoek 2022 blijkt dat RH41 invloed op industrieterrein Wolfsveld beperkt is. Kantoor niet mogelijk, maar distributiebedrijf kan zonder problemen
  • Geuroverlast Paashoef wordt opgelost
    • Doelredenering, uit onderzoek 2022 blijkt dat een ander varkensbedrijf groter invloed heeft op geuroverlast Paashoef

• De taxatie is primair gebaseerd op het huidige bedrijf (ligplekbenadering) en laat kostenposten buiten beeld die sinds de provinciale aanscherping van 2017 verplicht zijn bij vernieuwing/modernisering en voor reële exploitatie: luchtwassers, binnenklimaat, vloeren/roosters, (asbest)dak, monitoring, engineering en stilstand.
  
  Juist deze verplichtingen bepalen de prijs en het risico voor een private koper. Onzekerheden rond natuurtoestemming bij vernieuwing versterken dat beeld.

Wie voor uitkoop kiest, moet tegelijk borgen dat de prijs marktconform is.

Conclusie:

• De omgevingsvergunning had nooit verstrekt mogen worden.
• Het college heeft bij de motie van de Dorpspartij – CDA 1 oktober 2020 een toneelstukje opgevoerd. De wethouder zou de motie uitvoeren, terwijl haar conclusie op 1 december wegkopen is onverantwoordelijk, veel te duur al VOOR 1 oktober 2020 bij haar bekend. Ambtelijk werd het uitvoeren van de motie als kansloos betiteld.
• Het college heeft de raad m.b.t. de omgevingsvergunning (bewust) verkeerd geïnformeerd. Er waren wel argumenten om de aanvraag voor verdubbelen van de veestapel te weigeren.
• CDA / DP: accepteerde 1 december 2020 zonder enig commentaar het standpunt van het college, uitkopen is. onverantwoord
• De taxatie RH41 rekent niet met de 2017-verplichtingen die onlosmakelijk bij de exploitatie horen.
• CDA / DP vinden gezondheid nu wel belangrijk en betalen graag 2,35 miljoen euro. Maar vonden het eerder dit jaar bij het vaststellen bestemmingsplan Lochterweg in de Mortel het geen enkel probleem dat er 45 woningen gebouwd gaan worden op 85 meter van een varkensbedrijf. Wegkopen van dat varkensbedrijf werd niet overwogen.

Waarom ons amendement nodig was

Wij dienden tijdens de raadsvergadering op 25 september een amendement in dat niets aan de deal zelf veranderde, maar vóór besluitvorming een toets vroeg bij het ministerie van BZK (Staatssteun Decentrale Overheden) op marktconformiteit en staatssteun (MEIP en anti-cumulatie). Deze afdeling van BZK is het aanspreekpunt voor lagere overheden voor het adviseren over staatssteun risico’s.

Het college ontraadde dit. De VVD vreesde dat de ondernemer anders snel zou gaan bouwen; die vrees is niet actueel, want zonder natuurtoestemming is vernieuwing niet mogelijk. Er was dus tijd om zorgvuldig te zijn. Toch stemden CDA, Dorpspartij en VVD tegen ons amendement.

De uitspraak (bang dat de ondernemer gaat bouwen) van de VVD toont aan dat er geen dossier kennis is bij de VVD. Daar hebben de Dorpspartij en het CDA handig op ingespeeld – de VVD bezorgde met 1 zetel het CDA en de Dorpspartij de krappe meerderheid.

Kan de ondernemer nieuwbouw plegen of renoveren?

• NIEUWBOUW: De ondernemer heeft geen natuurtoestemming voor zijn beoogde nieuwbouwplannen. De provincie heeft alle aanvragen on hold gezet.
  • De ondernemer kan dus geen nieuwbouw plegen!

• RENOVATIE: De ondernemer kan ook niet zomaar de bestaande stallen renoveren. Zijn vergunning voor de bestaande situatie is een pas-gekoppelde vergunning. Wanneer de ondernemer wil gaan renoveren (luchtwassers etc), dan dient er een nieuwe natuurtoestemming aangevraagd worden.

De ondernemer kan dus geen nieuwbouw plegen zoals de VVD stelde en kan ook niet zomaar gaan renoveren.

Mevrouw van Berlo van de VVD gaf vervolgens geen antwoord op mijn interruptie of het haar bekend was dat er geen natuurtoestemming voor de nieuwe stal is afgegeven en dat er dus niet gebouwd kan worden.

De VVD neemt een standpunt met betrekking tot ons amendement in zonder feitenkennis bij een besluit van 2,35 miljoen euro

Vaststellingsovereenkomst: fiscale passage geschrapt na waarschuwing

In de VSO stond overweging E (“ter voorkoming van gedwongen overheidsingrijpen”), terwijl de transactie vrijwillig is. Wij hebben de burgemeester schriftelijk gewaarschuwd dat zo’n passage—opgenomen om fiscale redenen—misleidend kan werken in een bewijsdocument en een mogelijk risico vormde voor valsheid in geschrifte (art 225 Wetboek van Strafrecht)

De kwestie is op ons verzoek (ambtelijke ondersteuning) aan de huisadvocaat voorgelegd, die tijdens het telefonisch advies aangaf:

er is altijd een risico (hoe theoretisch ook) dat een rechter kan oordelen dat er sprake kan zijn van een strafbaar feit – huisadvocaat Gemert-Bakel

Dat bevestigt dat onze waarschuwing hout sneed. Op basis daarvan is overweging E geschrapt en is een onnodig strafrechtelijk risico weggenomen, zonder dat wij stellen dat er feitelijk een strafbaar feit is gepleegd.

Ernstig dat dit soort risico’s totaal aan het college voorbij is gegaan.

Staatssteunrisico: richting 2 miljoen euro

De prijsopbouw van RH41 is naar onze inschatting circa 1,3 miljoen euro te hoog. Tel daarbij mogelijke fouten uit 2017 (aankoop Wolfsbosscheweg 29 van dezelfde ondernemer, 2,5 miljoen euro) en de economische samenhang tussen beide deals, en het risico op ongeoorloofde staatssteun loopt op richting 2 miljoen euro (bandbreedte 1,6 – 2,5 miljoen euro).

Bij een vrijwillige transactie moet aannemelijk zijn dat ook een private partij dit bedrag zou betalen. Die onderbouwing ontbreekt zowel voor de deal RH41 en Wolfboscheweg 29 (2017): de taxatie rekent met ligplekken en onteigeningscomponenten, maar niet met de verplichte investeringen en reële marktrisico’s. Dit geldt zowel voor de deal uit 2017 als bij de huidige deal.

Waarom vooraf toetsen bij BZK

De eenheid Staatssteun Decentrale Overheden bij BZK kijkt op voorhand mee of de onderbouwing past binnen het staatssteunkader (MEIP/anti-cumulatie). Het oordeel is niet bindend, maar het is wél de beste waarborg tegen latere terugvordering, rente en reputatieschade. Er was geen enkele reden om die check te ontraden.

Wegkijken van de risico’s en BZK niet op voorhand betrekken wordt zwaar gewogen bij een klacht bij de EC

Onze verantwoordelijkheid richting ondernemer

In de voorbereiding van onze klacht bij de Europese Commissie zijn we op een aanvullend risico gestuit dat de ondernemer, naast terugbetalen, ernstig kan raken. Als onze bevindingen kloppen, stellen we vervolgvragen. Zorgvuldigheid beschermt beide kanten: gemeenschap én ondernemer.

Conclusie

• Beëindiging van de veetak is wenselijk, maar alleen tegen een aantoonbaar marktconforme prijs met solide staatssteun-borging. Zónder onafhankelijke MEIP-toets en anti-cumulatie-check tekent de raad feitelijk voor een financieel en juridisch risico tot circa 2 miljoen euro. Een rekening die straks op het bordje ligt van de ondernemer.

• Het college heeft met betrekking tot RH41 alleen gekeken naar de belangen van een individuele ondernemer. Het heeft daarbij op verschillende momenten aantoonbaar, bewijsbaar en bewust de raad verkeerd geïnformeerd en misleid.

Vervolgstap

We hadden het zorgvuldig gevonden als ons amendement was aangenomen (staatssteuntoets voordat de deal wordt. afgerond).

Helaas wilden het CDA, de Dorpspartij en de VVD liever snel bij het kruisje tekenen. Niet beseffend dat. de ondernemer straks de rekening gepresenteerd krijgt als de EC onze motivering m.b.t. staatssteun volgt.

Wij kunnen nu niet anders dan een klacht in dienen bij de EC. De voorbereidingen zijn in volle gang en wij zullen onze klacht met steun van Sociaal Gemert-Bakel en D66 indienen bij de Europese Commissie om de deal op staatssteun te laten beoordelen.

Jan Vroomans
Fractievoorzitter Politiek op Inhoud

• Brief burgemeester van Veen mogelijk risico valsheid in geschrifte

• Artikel RH41 wegkopen: eerst verantwoorden, dán beslissen